Een gids voor gezonde en productieve werkplekken
Ergonomie is tegenwoordig een onmisbaar onderdeel van ieder bedrijf. Door aandacht te besteden aan ergonomie op de werkvloer, kunnen klachten en blessures worden voorkomen en wordt de productiviteit verbeterd. Ergonomie is voor een groot deel afhankelijk van de lichaamsafmetingen van de gebruiker. Het is van belang dat de werkomgeving wordt afgestemd op de medewerker. Niet alle bureaustoelen zijn geschikt voor alle medewerkers, er is geen werkhoogte die voor iedereen past en instructies zoals “vermijd reiken boven schouderhoogte” zijn afhankelijk van de lichaamslengte van de persoon. Er zijn veel manieren om een medewerker tegemoet te komen wanneer de werkplek niet optimaal ingericht kan worden. Denk aan goed verstelbare bureaustoelen, in hoogte verstelbare bureaus en beeldschermen, opstapje bij een te hoge loopband of stapelaars om de producten op hoogte te brengen. IntelErgo kan u ondersteunen bij het vinden van de knelpunten, deze te onderbouwen met gevalideerde ergonomische meetinstrumenten en de juiste hulpmiddelen in te zetten. Dit artikel beschrijft de tien belangrijkste aandachtspunten voor een ergonomische werkplek, aangebuld met een extra aandachtspunt dat het belang benadrukt van vroegtijdige interventie bij dreigende overbelasting.
De 10 kernpunten van Fysieke Ergonomie
1. Werk in neutrale lichaamsposities
Bij alle gewrichten kan er sprake zijn van belastende posities die de fysieke belasting verhogen. De lage rug en nek zijn de meest bekende, waarbij langdurige buiging kan leiden tot fysieke ongemakken zoals stijfheid en ongemakken met uiteindelijk structurele overbelastingsklachten. Minder bekend zijn bijvoorbeeld de heup, pols, schouder en middenrug die bij langdurige of herhaaldelijk gebruik in belastende houdingen uit de neutrale posities kunnen leiden tot fysieke ongemakken.
2. Beperk onnodige krachtsinspanning
Te zwaar beladen karren, slecht onderhoud van materiaal, ongeschikt gereedschap en onnodig zwaar tillen zorgen voor een toegenomen fysieke inspanning. Wanneer dit structureel op de werkvloer gebeurt kan dit leiden tot fysieke ongemakken en verminderde productiviteit.
3. Vermijd reiken
Zorg ervoor dat materialen binnen handbereik zijn om het reiken met de armen te beperken. De “reach envelope” is een goed voorbeeld van het organiseren van het werkgebied om de fysieke belasting van de rug, schouders en armen te verminderen.
4. De correcte werkhoogte
De werkhoogte is afhankelijk van het soort werk dat verricht wordt. Nauwkeurig assembleren van kleine onderdelen vergt een hoger werkblad dan het krachtig schroeven. De mate van kracht en de nauwkeurigheid van de taak vergen verschillende werkhoudingen en het correct instellen van de werkhoogte kan de fysieke inspanning drastisch verminderen.
5. Beperk onnodige bewegingen
De organisatie van de werkplek kan onnodige bewegingen reduceren. Denk aan het een kar die te ver weg staat bij het overstapelen, een loopband die het product op een reikafstand plaatst bij een inpakstation of een stapelaar met zakgoed die op enkele meters van de stortlocatie staat. Veelvuldig reiken en onnodig lopen met producten in de handen leiden tot vermoeidheid en een toegenomen fysieke inspanning met verminderde productiviteit en verzuim als gevolg.
6. Wissel af (van werkhouding of -taak)
Constant dezelfde werkzaamheden uitvoeren in dezelfde lichaamsposities leidt tot een hoge fysieke inspanning van bepaalde gewrichten en spieren. Het afwisselen van werktaken leidt tot een verdeling van de fysieke belasting gedurende de werkdag over het hele lichaam. Ook tijdens het uitvoeren van dezelfde werktaken kan er door het inzetten van ergonomische hulpmiddelen zoals een sta-kruk het zitten en staan afgewisseld worden. Ook de medewerker zelf kan verschillende lichaamsposities gebruiken tijdens het werk.
7. Beperk drukpunten
Ergonomisch ontworpen gereedschap en hulpmiddelen zijn van groot belang om drukpunten te vermijden. Ook hier is de lichaamsafmeting van de gebruiker van groot belang. Niet elke muis is geschikt voor elke hand en ditzelfde principe geld voor alles van een schaar tot de schoenen. Luister naar medewerkers die klagen over ongemakken op specifieke punten in het lichaam die veroorzaakt worden door ongeschikt materiaal. Vaak zijn dit relatief kleine investeringen die zichzelf snel uitbetalen in een toegenomen productiviteit en een verminderd risico op verzuim.
8. Zorg voor voldoende ruimte
Kleine werkruimtes zorgen ervoor dat draaibewegingen uit de rug en knie gehaald moeten worden omdat de voeten niet mee kunnen draaien. Te lage werktafels waardoor de medewerker niet goed bij het werkblad kan aansluiten zorgen voor onnodig reiken en langdurig/veelvuldig buigen van de rug. Vooral bij zittend werk is het zorgen voor voldoende ruimte onder het werkblad zodat de knieën eronder geplaatst kunnen worden is van cruciaal belang om de medewerker gezond aan het werk te houden.
9. Bewegen, oefeningen, rekken en strekken
Zorg voor momenten waarop de medewerker in staat is om te lopen, op te strekken en enkele lichte oefeningen te doen om de aangedane gewrichten te ontlasten. Vooral bij statisch werk of langdurige werkhoudingen is het nemen van micro-pauzes van groot belang. Iemand die tapijt legt heeft veel baat bij een moment van opstaan, opstrekken en lopen. Ook kantoormedewerkers, vrachtwagenchauffeurs en heftruckbestuurders hebben momenten nodig om uit de zithouding te komen en te bewegen, oefeningen te doen en het lichaam te strekken.
10. Omgevingsfactoren
Dit punt verdiend een eigen artikel. Licht, geluid, temperatuur, vochtigheid en trillingen hebben een grote invloed op het lichaam. Sommige van deze factoren veranderen met de seizoenen, zoals licht, vochtigheid en temperatuur, en andere factoren zoals trillingen en geluid kunnen constant aanwezig zijn. De omgevingsfactoren kunnen niet altijd opgelost worden, maar medewerkers kunnen wel tegemoet gekomen worden wanneer deze knelpunten bekend zijn.
Bonuspunt:
11. Luister naar je lichaam
Het lichaam geeft constant signalen af die wij massaal negeren, niet alleen op het werk maar ook in de thuissituatie. Denk aan het opstrekken van de nek na het langdurig kijken of de telefoon of werken achter computer. Een stijve rug bij opstaan van de bank na het kijken van een lange film of na een verre rit met de werkbus. Het opstrekken, wrijven over het lichaamsdeel, rustig in beweging brengen en stijfheid zijn de meest bekende signalen die we niet interpreteren als een waarschuwing dat de fysieke belasting op dat moment te hoog is (geweest). Voor werkgevers is het belangrijk deze signalen tijdig te identificeren, zodat de organisatie hier adequaat op kan inspelen. Door proactief te handelen kunnen fysieke klachten preventief worden verminderd en kan verzuim mogelijk voorkomen worden.
Conclusie
Door deze kernpunten toe te passen, investeert uw organisatie in het welzijn van medewerkers én in de duurzame groei van uw bedrijf. Geïnteresseerd in ergonomisch advies op maat? Neem gerust contact op voor meer informatie. Samen zorgen we voor een gezonde en productieve werkplek!